Scientists publicly criticize Wim ‘Iceman’ Hof: ‘nonsense’, ‘guru-like’, ‘dangerous’

[Archive](https://archive.ph/sgeOr)

**Wetenschappers uiten publiekelijk kritiek op Wim ‘Iceman’ Hof: ‘nonsens’, ‘goeroe-achtig’, ‘gevaarlijk’**

Voor hun boek De ijsprofeet spraken journalisten Robert van de Griend en Anneke Stoffelen de wetenschappers die in het verleden met Wim ‘Iceman’ Hof hebben samengewerkt. Zij hebben daaraan een nare bijsmaak overgehouden en zijn niet mals in hun oordeel over hem.

Maria Hopman staat voor een raadsel, in haar laboratorium in het Radboud UMC in Nijmegen. Tegenover haar zit Wim Hof in zijn zwembroek in een grote perspex bak, volgestort met ijsblokjes. De hoogleraar integratieve fysiologie heeft zijn lijf beplakt met meetapparatuur en neemt hem elke tien minuten bloed af.

Waar anderen onmiddellijk een verhoogde hartslag en bloeddruk krijgen als ze alleen maar een hand in het ijs steken, gebeurt er bij Hof bijna niets. Ook zijn inwendige temperatuur blijft op 37 graden. Rillen of klappertanden doet Hof geen enkele keer gedurende de tachtig minuten van het experiment.

Hopman is in mei 2010 de eerste Nederlandse wetenschapper die studie maakt van de fysieke vermogens van ‘de Iceman’ – de bijnaam die Hof dankt aan zijn recordpogingen in de vrieskou. De hoogleraar gelooft nauwelijks wat ze ziet. Een van de verklaringen die ze kan bedenken, is dat Hof zijn zogenoemde communicerende bloedvaten, die de lichaamstemperatuur op peil houden, goed heeft getraind. Een gewaagde gedachte: dat proces wordt geregeld door het autonome zenuwstelsel, en dat valt volgens de wetenschap niet bewust te sturen. ‘Er was dus veel meer onderzoek nodig om hierover harde uitspraken te kunnen doen’, aldus Hopman.

**Nare bijsmaak**

Maar na haar experiment, waarbij haar collega’s ook constateren dat de immuuncellen in het afgenomen bloed opvallend reageren op kou, blijkt dat Hof helemaal niet wil wachten op vervolgstudies. Hij geeft interviews in kranten en tijdschriften, spreekt op medische conferenties en houdt een lezing op TEDx Amsterdam. Met de meetresultaten van het Radboud UMC in de hand presenteert hij zichzelf als een man van grote betekenis. Zo beweert hij dat hij niet alleen zijn autonome zenuwstelsel, maar ook zijn immuunsysteem kan beïnvloeden. Die capaciteiten wil hij extra gaan trainen, kondigt hij aan in De Telegraaf. ‘Om kanker te bestrijden. Het kost concentratie, maar het is mogelijk, denk ik.’ In Psychologie Magazine vertelt hij: ‘Heel veel mensen gaan hartstikke dood en die hebben nog heel veel levenslust. Dat is een soort kwaad. Ik noem het de duivel. En als ik die kan helpen bestrijden, dan moet ik dat doen!’

Achteraf gezien, zo constateert Maria Hopman nu, is Wim Hof met hun onderzoek aan de haal gegaan. Een ‘rare man’, noemt ze hem. ‘Ik heb na onze samenwerking bewust afstand van hem gehouden.’

Hopman is zeker niet de enige wetenschapper voor wie dat geldt. Een rondgang door de wetenschappelijke wereld voor het boek De ijsprofeet leert dat zeker vijf van de belangrijkste onderzoekers die in het verleden met Hof hebben samengewerkt, zich inmiddels van hem hebben gedistantieerd. Ze vonden hem ooit een fascinerend studieobject, maar hebben een nare bijsmaak overgehouden aan hoe hij hun bevindingen uit zijn verband heeft getrokken en misbruikt voor valse gezondheidsclaims. De een stelt dat hij ‘volstrekte nonsens’ verkondigt, de ander noemt zijn gedrag ‘goeroe-achtig’ en zijn advies om het coronavaccin te weigeren ‘heel gevaarlijk’. Niet eerder spraken deze onderzoekers zich publiekelijk zo kritisch over Hof uit.

‘Ik heb regelmatig tegen hem gezegd: al die claims van jou, daar klopt helemaal niks van, dat is fysiologisch nog nooit aangetoond’ – Maria Hopman – hoogleraar integratieve fysiologie

Zelf laat Wim Hof, die de afgelopen vijftien jaar uitgroeide tot een wereldberoemde gezondheidsinfluencer met miljoenen volgelingen en beroemde fans als Oprah Winfrey en Beyoncé, zich er juist op voorstaan dat zijn medische claims wetenschappelijk zijn gefundeerd. Het verschaft zijn zogenoemde Wim Hof-methode, bestaande uit ademhalingstechnieken, blootstelling aan kou en ‘mindset’, een aura van geloofwaardigheid, dat sterk heeft bijgedragen aan zijn immense populariteit en miljoenenwinsten.

Niet voor niets roept Hof in zijn wereldwijde bestseller De Wim Hof methode zijn fans op: ‘Als je met andere mensen over de methode praat, vooral als het conservatief ingestelde mensen zijn, is het belangrijk dat je aangeeft dat alles wetenschappelijk is onderbouwd.’ Hof reageerde voor dit artikel niet op de vragen van de Volkskrant.

**Beteugeling**

Net als sommige vakgenoten heeft Maria Hopman wel geprobeerd haar onderzoeksobject te beteugelen. ‘Wim wil graag zevenmijlslaarzen aantrekken, maar wij kunnen nog niet bevestigen dat zijn immuunsysteem sterker is door zijn blootstelling aan kou’, nuanceerde ze in 2011 in Psychologie Magazine.

Publiekelijk is ze Hof al die jaren nooit hard afgevallen. Maar achter de schermen, vertelt de hoogleraar nu, heeft ze hem stevig aangesproken op zijn onwetenschappelijke stellingen. ‘Ik heb regelmatig tegen hem gezegd: ‘Al die claims van jou, daar klopt helemaal niks van. Dat is fysiologisch nog nooit aangetoond.’ Maar dan zei hij altijd iets terug als: ‘Jajaja… maar ik voel het gewoon.’ Op een gegeven moment denk je dan: laat maar.’

Wat niet hielp, is dat Hof sinds zijn eerste schreden op academische bodem al snel een neiging ontwikkelde om op zichzelf indrukwekkende wetenschappelijke uitkomsten nog wat verder op te pompen. Dat bleek ook in september 2011, toen hij voor een nieuw experiment van het Radboud UMC een marathonafstand aflegde in de woestijn van Namibië, zonder te drinken.

In interviews vertelde Hof daarna dat hij die afstand rennend had volbracht, in 4,5 uur. Maar uit informatie van de betrokken onderzoekers, onder wie Maria Hopman, rijst een beduidend minder spectaculair beeld op: Hof had de marathon grotendeels gewandeld, en deed daar zo’n tien uur en dertig minuten over. Volgens Hopman lag de gevoelstemperatuur die dag op 21 graden. Ze zegt dat Hof destijds ‘eigenlijk niet veel meer heeft gedaan dan een gemiddelde Vierdaagse-wandelaar op een warme dag’.

**Gevaarlijke gezondheidsclaims**

Kunnen Hofs overdrijvingen op dit punt nog worden afgedaan als ongevaarlijke grootspraak, voor zijn gezondheidsclaims ligt dat anders. Grote beloften over alternatieve medische behandelingen kunnen desperate, zieke mensen valse hoop bieden, van de reguliere gezondheidszorg doen afdrijven of zelfs de dood in helpen. Een bekend voorbeeld is de aan borstkanker overleden actrice Sylvia Millecam, die zich door genezend medium Jomanda had laten wijsmaken dat ze slechts een bacteriële infectie had.

In het geval van Wim Hof liggen er ook andere risico’s op de loer. Meerdere wetenschappers hebben gewaarschuwd dat zijn methode gevaarlijk kan zijn voor mensen met hartklachten. Daarnaast zijn er de afgelopen jaren volgens nabestaanden zeker twintig mensen verdronken nadat ze Hofs technieken hadden beoefend in het water. In 2024 nam een Amerikaanse rechter een zaak tegen Hof over zo’n verdrinkingsgeval niet in behandeling, omdat niet kon worden bewezen dat het slachtoffer vlak voor haar dood zijn methode toepaste.

**Afstand nemen**

Dat Hof zijn technieken desondanks als een soort heilige graal voor een goede gezondheid blijft propageren, verklaart waarom ook Peter Pickkers en Matthijs Kox, onderzoekers op de intensivecareafdeling van het Radboud UMC, afstand van hem hebben genomen. In de media schermt Hof vaak met hun experiment uit 2014, waarvoor hij twaalf proefpersonen trainde, die vervolgens een nepbacterie kregen toegediend. Opmerkelijk genoeg werden zij veel minder ziek dan twaalf ongetrainde proefpersonen.

Pickkers en Kox concludeerden dat het immuunsysteem met de Wim Hof-methode kan worden onderdrukt. Een wetenschappelijke doorbraak, van belang voor mensen met een auto-immuunziekte, zoals reuma.
Toch plaatsten de wetenschappers direct nuances. Ze hadden immers maar een kleine groep bestudeerd, die uit louter gezonde jonge mannen bestond. Of Hofs methode werkt voor patiënten, ‘weten we simpelweg nog niet’, zei Pickkers.

Wat hun experiment in elk geval niet had uitgewezen, was dat de methode het immuunsysteem kan opstuwen, wat nodig zou zijn voor de aanpak van ziekten als kanker.

Hof leek daaraan geen boodschap te hebben. In een interview op de Limburgse zender L1 zei hij dat het onderzoek bewees ‘dat elk mens van nu af aan het autonome zenuwstelsel in relatie tot het immuunsysteem wel degelijk kan beïnvloeden’. En omdat elke ziekte volgens Hof ‘in de basis een uit de balans geraakt immuunsysteem’ is, zei hij zelf te geloven dat zijn methode in de toekomst ‘95 procent van alle ziekten’ kan genezen, inclusief kanker. Al moest dat laatste nog wel verder worden onderzocht, haastte hij zich te zeggen.

Pickkers en Kox probeerden Hof in het gareel te houden. ‘We hebben consequent tegen hem gezegd dat onze resultaten niet gebruikt kunnen worden voor claims over het genezen van ziekten’, vertelt Kox.
Toch was het voor de onderzoekers lastig tegenwicht bieden aan de talrijke interviews waarin Hof vergaande gezondheidsclaims bleef doen. ‘De mate waarin journalisten onze nuances overnamen, varieerde sterk. Soms werden we helemaal niet om een toelichting gevraagd.’

“Ik voel het gewoon”, okee, het is dus gewoon een wappie. Prima, volgende.

Ik had destijds uit nieuwsgierigheid dat boek van hem gekocht en persoonlijk vind ik het ook een kick geven als je kou opzoekt (zoals een ijsbad of in open water zitten in de winter). Al vanaf pagina 1 komt het voor mij over als een profetisch tafereel. Het wordt allemaal vanuit de ik-vorm geschreven (Wim Hof dus) en alle bronnen worden keurig benoemd. Waaronder Wikipedia… Nu zeg ik niet per se dat Wikipedia een slechte bron is, maar van iemand die beweert wetenschappelijk medisch onderzoek te doen, moet het niveau echt hoger liggen dan dat.

TLDR: leuk kunstje, totale charlatan, kutboek.

Verbaasd dat hier onderzoek voor nodig was, maar goed dat het er nu is I guess.

Ik vind persoonlijk het idee dat hij een publieke fontein in zijn bips heeft stopt en zijn vrouw/kinderen terroriseert genoeg om ‘m volledig te negeren. Je kan aan z’n volgers zien dat het gewoon een soort weirdo cult is .

Ik ben blij dat dit eindelijk een beetje meer bekend wordt. Ik vond hem altijd al een rare kwiebus

Ik vond het altijd grappig hoe m’n eigen broer, hoger geschoold dan ik ooit zal zijn, zo overtuigd was van deze vent en hoe koud douchen zoveel gezonder is en weet ik veel. En dat er logica in zat.

Dikke prima, maar ik douche gewoon met 38 graden en hoger.

Is gewoon een standaard grifter, wel van een kleiner kaliber dan Elizabeth Holmes of Elon Musk, maar komt uiteindelijk op hetzelfde neer. Gewoon negeren dit soort klaplopers.